Madde 153/A- (Ek: 28/3/2013-6455/1 md.)
Başkaca bir ticari, zirai ve mesleki faaliyeti olmadığı halde münhasıran sahte belge
düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiğinin vergi incelemesine yetkili olanlarca
düzenlenen rapor ile tespit edilmesi ve mükellefiyet kaydının devamına gerek görülmediğinin
raporda belirtilmesi üzerine işi bırakmış addolunan ve mükellefiyet kayıtları vergi dairesince
terkin edilenlerden, serbest meslek erbabının, şahıs işletmelerinde işletme sahibinin, adi
ortaklıklarda ortaklardan her birinin, ticaret şirketlerinde; şirketin, kanuni temsilcilerinin,
yönetim kurulu üyelerinin, şirket sermayesinin asgari % 10’una sahip olan gerçek veya tüzel
kişilerin ya da bunların asgari % 10 ortağı olduğu veya yönetiminde bulundukları
teşebbüslerin, tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde bunları idare edenlerin veya düzenlenen
raporda fiillerin işlenmesinde bilfiil bulundukları tespit edilenlerin işe başlama bildiriminin
alınması halinde, bunlar adına mükellefiyet tesis edilebilmesi için işe başlama bildiriminde
bulunanların ve mükellefiyeti terkin edilenlerin tüm vergi borçlarının ödenmiş ve 6183 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde sayılan
nev’iden 75.000 (1.200.000) Türk Lirasından az ve 10 milyon (17.000.000) Türk lirasından
fazla olmamak üzere düzenlenmiş olan sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’u
tutarında teminat verilmiş olması şarttır.4344
Birinci fıkrada sayılanların ortağı oldukları adi ortaklıkların, kanuni temsilcisi,
yönetim kurulu üyesi, şirket sermayesinin asgari % 10’una sahip oldukları ticaret şirketlerinin
veya idare ettikleri tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin işe başlama bildiriminde bulunması
halinde de birinci fıkra hükmü uygulanır.
(Değişik üçüncü fıkra:28/7/2024-7524/5 md.) Birinci fıkrada sayılanların,
mükellefiyeti bulunan adi ortaklık, ticaret şirketleri ve tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin
kanuni temsilcisi, yönetim kurulu üyesi, idarecisi, asgari % 10 ortağı olması, bunları
devralması, kısmen veya tamamen bunlara devrolunması halinde, keyfiyetin vergi dairesinin
ıttılaına girmesini müteakiben birinci fıkrada yer alan şartların altmış gün içerisinde yerine
getirilmesi veya aynı süre içerisinde sayılan kişilerin statülerinin sonlandırılması
koşullarından birinin sağlanması bu mükelleflerden yazılı olarak istenir. Altmış günlük süre
içinde, şartların yerine getirilmemesi ve sayılan kişilerin statülerinin devam ettirilmesi
halinde, birinci fıkrada sayılan kişilerin teminat isteme tarihi itibarıyla tahakkuk etmiş tüm
vergi borçları, mükellef müşterek ve müteselsil sorumlu olmak üzere, bu kişilerden 6183
sayılı Kanun uyarınca takip ve tahsil edilir. Ancak, altmış günlük süre içerisinde mezkûr
kişilerin statülerinin sona erdirilmesine yönelik yasal girişimleri başlatmış olan ve bu durumu
muteber vesikalar ile ispat ve tevsik eden mükellefler, bu yasal girişimler sonucunda birinci
fıkra kapsamındaki kişilerin statülerinin sona erdirilmesi şartıyla, söz konusu borçların takip
ve tahsilinde müşterek ve müteselsil sorumlu tutulmaz. Mezkûr kişilerin statülerinin altmış
günlük süreden sonra sona erdirilmesi durumunda, alınmış teminat mükellefin talebi üzerine,
maddenin yedinci fıkrasındaki süre ve şartlar aranmaksızın, başkaca vergi borcu bulunmaması
kaydıyla mükellefe iade olunur.
Birinci fıkrada sayılanlar hariç olmak üzere, 359 uncu maddede yer alan sahte belge
düzenleme fiilini işledikleri vergi incelemesine yetkili olanlarca mükellef hakkında yapılan
inceleme neticesinde düzenlenen raporla tespit edilenlerden bu durumları kesinleşenlerin,
keyfiyetin vergi dairesinin ıttılaına girmesini müteakiben yazıyla 6183 sayılı Kanunun 10
uncu maddesinin birinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde sayılan nev’iden
75.000 (440.000) Türk Lirasından az ve 10 milyon Türk lirasından fazla olmamak üzere
düzenlenmiş olan sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’u tutarında, altmış gün içinde
teminat göstermesi istenir. Fiil tüzel kişilik veya tüzel kişiliği olmayan teşekkül bünyesinde
Bu maddeye kanunla getirilen miktarlar aynen korunmuş olup, daha sonra 30/12/2025 tarihli ve
33124 (5. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığının (Gelir İdaresi
Başkanlığı) 588 Sıra No.’lu Tebliği ile 1/1/2026 tarihinden geçerli olmak üzere tespit edilen miktarlar
metne parantez içinde siyah punto ile işlenmiştir. Daha önce yapılan değişiklikler için bu Kanunun
sonundaki "ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne bakınız.
28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile bu fıkrada yer alan “ve düzenlenmiş
olan sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’undan az olmamak üzere” ibaresi “az ve 10
milyon Türk lirasından fazla olmamak üzere düzenlenmiş olan sahte belgelerde yer alan toplam
tutarın % 10’u tutarında” şeklinde değiştirilmiştir.
işlenmişse teminat bunlardan istenir. (İptal üçüncü ve dördüncü cümleler: Anayasa
Mahkemesinin 22/3/2023 Tarihli ve E: 2022/108, K: 2023/55 sayılı Kararı ile.)
3568 sayılı Kanun kapsamında faaliyette bulunan meslek mensuplarından bu
maddenin birinci fıkrasında sayılan haller dolayısıyla mükellefiyeti terkin edilenlerin bu
fiillerine iştirak ettiği inceleme raporuyla tespit edilenler ve bu durumu kesinleşenler hakkında
üç yıl süreyle geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası uygulanır. Bu cezanın
uygulanmasında 3568 sayılı Kanunda yer alan usuller tatbik edilir. Sürenin sonunda, meslek
mensubunun tekrar faaliyete başlamak istemesi halinde kendisinden bir ay içinde 6183 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (1), (2) ve (3) numaralı bentlerinde sayılan
nev’iden 75.000 (440.000) Türk Lirasından az ve 10 milyon Türk lirasından fazla olmamak
üzere düzenlenmiş olan sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’u tutarında yazıyla
teminat istenir. (Mülga cümle:28/7/2024-7524/5 md.)4647
3568 sayılı Kanun kapsamında faaliyette bulunan meslek mensuplarından dördüncü
fıkrada sayılan fiile iştirak ettiği inceleme raporu ile tespit edilen ve bu durumu
kesinleşenlerden beşinci fıkrada yer verilen esaslar dahilinde teminat istenir. (Mülga
cümle:28/7/2024-7524/5 md.)
Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarda sayılan hallerde teminat alınmasını takip eden
takvim yılının başından itibaren üç yıl içinde, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
kullanılması hariç 359 uncu maddede sayılan fiillerden herhangi birinin işlenmediğinin tespit
edilmesi halinde; dördüncü fıkrada sayılan hallerde ise teminat alınmasını takip eden takvim
yılının başından itibaren beş yıl içinde sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
kullanılması hariç 359 uncu maddede sayılan fiillerden herhangi birinin işlendiğinin tespit
edilmemesi halinde alınmış olan teminat başkaca vergi borcu bulunmaması kaydıyla
mükellefe iade edilir. Söz konusu fiillerin işlenmiş olduğunun tespit edilmesi halinde; fiil
birinci fıkra kapsamında ise mükellefiyet 160 ıncı maddenin üçüncü fıkrasına göre terkin
edilir, terkin tarihi itibarıyla ödenmemiş vergi borçları ile işlenmiş olan fiillerden doğan vergi
borcu alınan teminattan mahsup edilir, artan tutar mükellefe iade edilir. Fiil dördüncü fıkra
kapsamında ise vergi borçları ile işlenen fiilden doğan vergi borçları teminattan mahsup edilir,
28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan
“girdiği tarihten itibaren bir ay içinde” ibaresi “girmesini müteakiben yazıyla” şeklinde, “ve
düzenlenmiş olan sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’undan az olmamak üzere yazıyla
otuz” ibaresi “az ve 10 milyon Türk lirasından fazla olmamak üzere düzenlenmiş olan sahte
belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’u tutarında, altmış” şeklinde değiştirilmiştir.
Bu fıkrada yer alan 28/3/2013 tarihli ve 6455 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle düzenlenen miktar
aynen bırakılmış olup, daha sonra 29/12/2020 tarihli ve 31349 Mükerrer sayılı Resmi Gazete'de
yayımlanan Maliye Bakanlığının (Gelir İdaresi Başkanlığı) 522 Sıra No.’lu Tebliği ile 1/1/2021
tarihinden geçerli olmak üzere tespit edilen miktar metne parantez içinde koyu siyah punto ile
işlenmiştir. Daha önce yapılan değişiklikler için bu Kanunun sonundaki "ÇEŞİTLİ MEVZUAT İLE
YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ" ne bakınız.
28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Kanunun 5 inci maddesi ile bu fıkranın üçüncü cümlesinde yer alan
“ve düzenlenmiş olan sahte belgelerde yer alan toplam tutarın % 10’undan az olmamak üzere”
ibaresi “az ve 10 milyon Türk lirasından fazla olmamak üzere düzenlenmiş olan sahte belgelerde yer
alan toplam tutarın % 10’u tutarında” şeklinde değiştirilmiştir.
ayrıca
mükelleften
mezkûr
fıkra
hükmünce
yeniden
teminat
istenir.
(Mülga
cümle:28/7/2024-7524/5 md.)
Beşinci ve altıncı fıkralarda belirtilen hallerde, teminat alınmasını takip eden takvim
yılının başından itibaren beş yıl içinde mezkûr fıkralarda yer alan fiillerin işlendiğinin veya bu
fiillere iştirak edildiğinin tespit edilmemiş olması halinde alınmış olan teminat başkaca vergi
borcu bulunmaması durumunda meslek mensubuna iade edilir. Söz konusu fiillerin
işlendiğinin veya bunlara iştirak edildiğinin tespit edilmesi halinde, fiil beşinci fıkra
kapsamında ise meslek mensubu hakkında meslekten çıkarma cezası uygulanır. Bu cezanın
uygulanmasında 3568 sayılı Kanunda yer alan usuller tatbik edilir. Fiil altıncı fıkra
kapsamında ise mezkûr fıkra uyarınca işlem tesis edilir.
Bu madde uyarınca teminat alınan mükelleflerin, teminatın alındığı tarihten sonra
tahakkuk eden ve süresinde ödenmeyen vergi borçlarının tutarı alınan teminat tutarının
%10’unu aşması halinde, teminat paraya çevrilerek 6183 sayılı Kanunun 47 nci maddesi
uyarınca mükellefin borçlarına mahsup edilir ve mükelleften teminat tutarının tamamlanması
istenir. (Mülga cümle:28/7/2024-7524/5 md.)
(Mülga onuncu fıkra: 15/7/2016-6728/20 md.)
(Mülga onbirinci fıkra:28/7/2024-7524/5 md.)
Birinci fıkrada sayılanlar ile sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
kullanılması hariç 359 uncu maddede sayılan fiilleri işleyenler Maliye Bakanlığınca
belirlenen usul ve esaslara göre duyurulur. Bu kapsamda yapılan duyurular vergi
mahremiyetinin ihlâli sayılmaz. Fiil tüzel kişilik veya tüzel kişiliği olmayan teşekkül
bünyesinde işlenmişse, bunlar da duyurulur.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı
yetkilidir.
İlgili Başkanlıklar
Mali İşler ve Finans Yönetimi Daire BaşkanlığıBaşkanlık
işe başlama bildirimi
mükellefiyet başlangıç ve kayıt süreçleri
mükelleflerin vergi dairesine işe başlama bildirim yükümlülüğünü düzenliyor
Madde mükellefiyet başlangıcını düzenlediğinden muhasebe kayıt süreçleriyle ilişkilidir.
Satın Alma ve Malzeme Yönetimi Daire BaşkanlığıBaşkanlık
amortisman oranlarının belirlenmesi
demirbaş ve ekipman varlıklarının ekonomik ömür/maliyet planlaması bakımından ilişkilidir
İç Denetim Birim BaşkanlığıBaşkanlık
vergi mükellefiyet ve kayıt süreçlerinin doğruluğunun incelenmesine yönelik kontrol yapısı
kayıt doğruluğu ve uygunluk değerlendirmesi niteliği taşımaktadır