Madde 140 – Vergi incelemesi yapanlar, yaptıkları inceleme sırasında aşağıdaki
esaslara uymaya mecburdurlar:
1. (Değişik: 14/10/2021-7338/18 md.) İncelemeye tabi olana, vergi incelemesinin
konusunu ve incelemeye başlanıldığı hususunu bir yazıyla bildirirler. Ayrıca, yazının bir
örneğini bağlı olduğu birime ve ilgili vergi dairesine gönderirler.
2. (Ek: 23/7/2010-6009/9 md.) (Mülga: 14/10/2021-7338/18 md.)
3. İncelemenin iş yerinde yapılması halinde nezdinde inceleme yapılanın muvafakatı
olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapamazlar veya buna devam edemezler
(Tutanak düzenlenmesi ve inceleme ile ilgili emniyet tedbirlerinin alınması bu hükmün
dışındadır. Ancak bu gibi tedbirler, incelemelerin yapıldığı yerdeki faaliyeti sekteye
uğratmıyacak şekilde yapılır);
4. İnceleme bitince, bunun yapıldığını gösteren bir vesika nezdinde inceleme yapılana
verilir.
5. (Ek: 23/7/2010-6009/9 md.) Vergi kanunlarıyla ilgili Cumhurbaşkanı kararı,
yönetmelik, genel tebliğ ve sirkülere aykırı vergi inceleme raporu düzenleyemezler. Ancak,
bu düzenlemelerin vergi kanunlarına aykırı olduğu kanaatine varırlarsa bu hususu bağlı
oldukları birimler aracılığıyla Gelir İdaresi Başkanlığına düzenleyecekleri bir rapor ile
bildirirler.
6. (Ek: 23/7/2010-6009/9 md.) (Değişik:29/3/2018-7104/19 md.) İncelemeye
başlanıldığı tarihten itibaren, tam inceleme yapılması halinde en fazla bir yıl, sınırlı inceleme
yapılması halinde en fazla altı ay, katma değer vergisi iade incelemelerinde ise en fazla üç ay
içinde incelemeleri bitirmeleri esastır. Bu süreler içinde incelemenin bitirilememesi halinde ek
süre talep edilebilir. Bu talep vergi incelemesine yetkili olanların bağlı olduğu birim
tarafından değerlendirilir, tam ve sınırlı incelemelerde altı ayı, katma değer vergisi iade
incelemelerinde ise iki ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Bu durumda, vergi incelemesi
yapmaya yetkili olanların bağlı olduğu birim tarafından incelemenin bitirilememe nedenleri
yazılı olarak nezdinde inceleme yapılana bildirilir. Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların
bağlı olduğu birimler vergi incelemesinin öngörülen süreler içinde bitirilmesi için gerekli
tedbirleri alırlar.
(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.; Değişik fıkra: 7/7/2011-KHK-646/4 md.) Vergi
Müfettişleri ile Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından düzenlenen vergi inceleme raporları,
işleme konulmak üzere ilgili vergi dairesine tevdi edilmeden önce, meslekte on yılını
tamamlamış en az üç Vergi Müfettişinden oluşturulacak rapor değerlendirme komisyonları
tarafından vergi kanunları ile bunlara ilişkin Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik, genel tebliğ,
sirküler ve özelgelere uygunluğu yönünden değerlendirilir. İncelemeyi yapanla komisyon
arasında uyuşmazlık oluşması halinde uyuşmazlığa konu vergi inceleme raporları üst
değerlendirme mercii olarak, Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarları aşan tarhiyat önerisi
içeren vergi inceleme raporları ise doğrudan, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı bünyesinde
bir Başkan Yardımcısının başkanlığında dört grup başkanından oluşan beş kişilik merkezi
rapor değerlendirme komisyonu tarafından vergi kanunları ile bunlara ilişkin Cumhurbaşkanı
kararı, yönetmelik, genel tebliğ, sirküler ve özelgelere uygunluğu yönünden değerlendirilir.
İncelemeyi yapanlar, bu komisyon tarafından yapılacak değerlendirmeye uygun olarak
düzenleyecekleri vergi inceleme raporlarını işleme konulmak üzere bağlı oldukları birime
tevdi ederler.
(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.) 135 inci madde ile vergi incelemesi yapmaya
yetkili kılınan diğer memurlar tarafından düzenlenen vergi inceleme raporları, Gelir İdaresi
Başkanlığı merkez ve taşra birimlerinde oluşturulacak rapor değerlendirme komisyonları
tarafından değerlendirilir.
(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.) Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonu ile
diğer rapor değerlendirme komisyonları yaptıkları değerlendirme sırasında, verilmiş bir
özelgenin 369 uncu maddenin birinci fıkrası kapsamında olduğu kanaatine varmaları halinde,
söz konusu özelge, Merkezi Rapor Değerlendirme Komisyonundan üç üye ile 413 üncü
maddeye göre oluşturulan komisyondan iki üyenin katılımıyla oluşturulacak beş kişilik bir
komisyon tarafından değerlendirilir. Bu komisyonca verilen kararlar, ilgili rapor
değerlendirme komisyonu ile incelemeye yetkili olanı bağlar.
(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.) Bu maddede yazılı komisyonların başkan ve
üyelerine her toplantı günü için (1000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı
sonucu bulunacak tutar üzerinden toplantı ücreti ödenir. Bu şekilde ödenecek toplantı
ücretinin bir aylık tutarı (5000) gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu
bulunacak tutarı aşamaz.
(Ek fıkra: 23/7/2010-6009/9 md.) Bu maddede belirlenen esaslar çerçevesinde, vergi
incelemesine ilişkin işlemlerin elektronik ortamda yürütülmesi, yazı, bildirim ve tutanakların
elektronik ortamda düzenlenmesi ile vergi incelemelerinde uyulacak diğer usul ve esaslar,
komisyonların teşekkülü ile çalışma usul ve esasları ve Merkezi Rapor Değerlendirme
Komisyonu tarafından doğrudan değerlendirmeye tabi tutulacak vergi inceleme raporlarının
tutarları, (…) Maliye Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
İlgili Başkanlıklar
Mali İşler ve Finans Yönetimi Daire BaşkanlığıBaşkanlık
iktisadi kıymetlerin fiili envanterinin yapılması
inceleme yeri
doğrudan envanter ve varlık doğrulama çekirdeği
vergi incelemelerinin dairede veya işyerinde yapılmasını düzenliyor
İç Denetim Birim BaşkanlığıBaşkanlık
vergi inceleme sürecinde bilgi isteme ve değerlendirme faaliyetlerine yönelik kontrol yaklaşımı
doğrudan inceleme ve uygunluk denetimi açısından ilişkilidir