Madde 3 -Bu Kanunda yer alan;
Bakan: Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanı,
Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,
Müsteşar: Hazine Müsteşarını,
Borç servisi: Devlet iç borcu ve Devlet dış borcundan doğan anapara ve faiz ödemeleri ile
bu borçlara ilişkin iskonto giderleri ile ücret ve diğer ödemeleri,
Devlet borcu: Türkiye Cumhuriyeti adına Müsteşarlığın borçlu sıfatı ile taraf olduğu ya da
üstlendiği her türlü malî yükümlülükleri,
Devlet dış borcu: (Değişik: 3/4/2013-6456/1 md.) Müsteşarlık tarafından; herhangi bir dış
finansman kaynağından belirli bir itfa planına göre geri ödenmek üzere sağlanan finansman imkânları
ile borç üstlenimi ve Hazine garantileri kapsamında üstlenilen her türlü mali yükümlülüğü,
Devlet iç borcu: Müsteşarlık tarafından yurt içinde ihraç olunan Devlet iç borçlanma
senetleri, Hazinenin geçici nakit ihtiyacını karşılamak için yurt içi piyasalardan yaptığı
borçlanmalar ve senede bağlı olup olmadığına bakılmaksızın Müsteşarlık tarafından üstlenilen
her türlü malî yükümlülükleri,
Devlet iç borçlanma senetleri: Müsteşarlık tarafından yurt içinde ihraç edilen borçlanma
senetlerini,
Devlet tahvili: İhraç edildikleri tarih itibarıyla bir yıl (364 gün) ve daha uzun vadeli Devlet
iç borçlanma senetlerini,
Dış borcun devri: Müsteşarlık tarafından herhangi bir dış finansman kaynağından
sağlanan dış finansman imkânlarının ekonominin çeşitli sektörlerinde gelişmeyi sağlamak
ve/veya finansman ihtiyacını karşılamak üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile
Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitüleri dışındaki kamu kurum ve
kuruluşları ile bankalara, anlaşmanın malî şartları ile birlikte, asıl borçlusu bu kuruluşlar olmak
kaydıyla aktarılmasını,
16/7/2008 tarihli ve 5787sayılı kanunun 17 nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan "genel, katma ve özerk
bütçeli kurum ve kuruluşları" ibaresi "merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri" şeklinde
değiştirilmiştir.
18/2/2009 tarihli ve 5838 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle; bu fıkrada yer alan “merkezi yönetim
kapsamındaki kamu idareleri,” ibaresinden sonra gelmek üzere “sosyal güvenlik kurumları,” ibaresi
eklenmiştir.
16/7/2008 tarihli ve 5787sayılı kanunun 17 nci maddesiyle, "Dış borcun devri" tanımında geçen "genel
ve katma bütçe" ibaresi "genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler
ve yüksek teknoloji enstitüleri" şeklinde, "Dış borcun ikrazı" tanımında geçen "genel ve katma bütçe"
ibaresi "genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ve yüksek
teknoloji enstitüleri" şeklinde değiştirilmiştir.
Dış borcun ikrazı: Müsteşarlık tarafından herhangi bir dış finansman kaynağından
sağlanan dış finansman imkânlarının ekonominin çeşitli sektörlerinde gelişmeyi sağlamak
ve/veya finansman ihtiyacını karşılamak üzere genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile
Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ve yüksek teknoloji enstitüleri dışındaki kamu kurum ve
kuruluşları ile yatırım ve kalkınma bankalarına gerektiğinde anlaşmanın malî şartlarına bağlı
kalmaksızın aktarılmasını,
Dış borcun tahsisi: (Değişik: 16/7/2008-5787/1 md.) Müsteşarlık tarafından herhangi bir
dış finansman kaynağından sağlanan dış finansman imkânlarının ekonominin çeşitli sektörlerinde
gelişmeyi sağlamak ve/veya finansman ihtiyacını karşılamak üzere, genel bütçe kapsamındaki
kamu idarelerine, Yükseköğretim Kuruluna, üniversitelere, Karayolları Genel Müdürlüğüne,
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne, Kentsel Dönüşüm Başkanlığına, Türkiye Sağlık Enstitüleri
Başkanlığına ve yüksek teknoloji enstitülerine; savunma ve güvenlik hizmetleri sektörleri ile
sınırlı olmak üzere nihai kullanıcısının genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinden olması
durumunda projeyi yürüten özel bütçe kapsamındaki kuruluşlara anlaşmadaki amaca sadık
kalınarak kullandırılmasını,4567
Dış finansman: Herhangi bir dış finansman kaynağından sağlanan Devlet dış borcu,
garantili imkân ve hibe veya münferiden bunların her birini,
Dış finansman kaynağı: Dış finansman sağlayan yabancı ülkeler, ülkelerce oluşturulan
birlikler, resmî finansman fonları, uluslararası ve bölgesel kuruluşlar ile uluslararası sermaye ve
finansman piyasalarında faaliyet gösteren yatırım bankaları da dahil olmak üzere bankalar, satıcı
veya alıcı kredisi sağlayan kuruluşlar ile firmalar veya münferiden bunların her birini,
Dış imkân: Bu Kanun kapsamında yer alan kuruluşların kendi adına herhangi bir dış
finansman kaynağından Hazine garantileri olmaksızın sağladıkları finansman imkânı ve hibeyi,
Diğer Hazine alacağı: (Ek: 16/7/2008-5787/1 md.) Hazine alacağı dışında kalan ve
Müsteşarlığın Devlet tüzel kişiliğini temsilen taraf olduğu işlemlerden kaynaklanan alacakları,
Garanti ücreti: Hazine garantileri nedeniyle lehine garanti verilen taraftan verilecek her
garanti için bir defaya mahsus olmak kaydıyla alınan ücreti,
25/6/2010 tarihli ve 6001 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle, bu tanımda yer alan “üniversiteler”
ibaresinden sonra gelmek üzere “ve Karayolları Genel Müdürlüğüne” ibaresi eklenmiştir.
7/2/2012 tarihli ve 6274 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle, bu tanımda yer alan “ve Karayolları Genel
Müdürlüğüne” ibaresi “, Karayolları Genel Müdürlüğüne, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne” şeklinde
değiştirilmiştir.
5/12/2019 tarihli 7194 sayılı Kanunun 46 ncı maddesiyle, bu tanımda yer alan “Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğüne” ibaresinden sonra gelmek üzere “, Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığına” ibaresi
eklenmiştir.
7/11/2023 tarihli 7471 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle, bu tanımda yer alan “Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğüne,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Kentsel Dönüşüm Başkanlığına,” ibaresi eklenmiştir.
Garantili imkân: (Değişik: 3/4/2013-6456/1 md.) Bu Kanun kapsamında sağlanan Hazine
garantilerini,
Genel giderler: (Değişik: 3/4/2013-6456/1 md.) Devlet borcunun yürütülmesi ve
yönetilmesi için yapılan kayıt ve tescil giderleri, kredi derecelendirme kuruluşlarına ödenen
ücretler, avukatlık ücreti, müşavirlik ücreti, kur farkları, komisyon ödemeleri, gecikme faiz ve
cezaları, Devlet iç borçlanma senetleri basım ve ilan giderleri ve benzeri tüm masraf ve giderler
ile Müsteşarlık tarafından nakit, borç, alacak ve diğer hazine işlemleri kapsamında yaptırılan iş,
işlem ve diğer hizmetler karşılığı ödenen ücret, masraf, komisyon ve benzeri giderleri,
Hazine alacağı: Herhangi bir dış finansman kaynağından temin edilen finansman
imkânları için verilen Hazine garantileri veya bu imkânların ikrazı suretiyle kullandırılması ya da
bunlar dışında olmakla birlikte ilgili mevzuattan kaynaklanan işlemler nedeniyle doğan ve Hazine
tarafından üstlenilen her türlü ödemeye ve/veya Hazine tarafından ikrazen ihraç edilen Devlet iç
borçlanma senetlerine ilişkin olarak ortaya çıkan alacağı,
Hazine bonosu: İhraç edildikleri tarih itibarıyla vadeleri bir yıldan kısa olan (364 güne
kadar) Devlet iç borçlanma senetlerini,
Hazine garantileri: Hazine geri ödeme garantisi, Hazine yatırım garantisi, Hazine karşı
garantisi ve Hazine ülke garantisi veya münferiden her birini,
Hazine geri ödeme garantisi: Kamu iktisadi teşebbüsleri, özel hukuk hükümlerine tâbi
olmakla beraber sermayelerinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait olan kuruluşlar, fonlar, kamu
bankaları, yatırım ve kalkınma bankaları, büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı
kuruluşlar ile sair yerel yönetim kuruluşları ve 5018 sayılı Kanunun II/B sayılı cetvelinde yer
alan idareler lehine bu kuruluşların dış finansman kaynağından sağladıkları dış borçlarının geri
ödenmesi hususunda verilen garantileri,
Hazine yatırım garantisi: (Değişik: 16/7/2008-5787/1 md.) Yap-işlet-devret, yap-işlet ve
işletme hakkı devri ve benzeri finansman modelleri kapsamında ilgili kanun hükümlerine dayanan
ve bunlarla sınırlı olmak üzere verilen garantileri,
Hazine karşı garantisi: Herhangi bir dış finansman kaynağının ihdas ettiği garanti
programları çerçevesinde kamu iktisadi teşebbüsleri, özel hukuk hükümlerine tâbi olmakla beraber
sermayelerinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait olan kuruluşlar, fonlar, kamu bankaları, yatırım
ve kalkınma bankaları, büyükşehir belediyeleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sair yerel
yönetim kuruluşlarının borçlu sıfatıyla uluslararası piyasalardan temin edecekleri finansman
imkânları için bir dış finansman kaynağı tarafından verilen garantiye karşı verilen garantiler ile
herhangi bir dış finansman kaynağının ihdas ettiği garanti programları çerçevesinde yap-işlet-
devret, yap-işlet ve işletme hakkı devri ile benzeri finansman modelleri kapsamında
gerçekleştirilecek projelerle ilgili olarak, mevzuatta öngörülen Hazine garantileri ile sınırlı olmak
25/6/2010 tarihli ve 6001 sayılı Kanunun 44 üncü maddesiyle, bu tanımda yer alan “sair yerel yönetim
kuruluşları” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve 5018 sayılı Kanunun II/B sayılı cetvelinde yer alan
idareler” ibaresi eklenmiştir.
ve şartları Müsteşarlık tarafından müzakere edilmek üzere, bir dış finansman kaynağı tarafından
verilen garantiye karşı verilen garantileri,
Hazine ülke garantisi: Yabancı ülkelerin herhangi bir dış finansman kaynağından
sağlayacakları finansmanın geri ödenmesi hususunda verilen garantileri,
Hazine saymanlığı: Müsteşarlık Devlet Borçları, İç Ödemeler ve Dış Ödemeler
Saymanlıklarının her birini,
Hibe: (Değişik: 16/7/2008-5787/1 md.) Herhangi bir dış finansman kaynağından geri
ödeme yükümlülüğü olmaksızın Türkiye Cumhuriyetinin aldığı ayni ve/veya nakdi yardım ile
Türkiye Cumhuriyetinin yabancı ülkeler, yabancı ülkelerin kuruluşları, uluslararası kuruluşlar ve
oluşturulacak uluslararası yardım konsorsiyumlarına verdiği ayni ve/veya nakdi yardımı,
İhraç tutarı: Her bir menkul kıymetin satış fiyatı ile nominal tutarının çarpılması suretiyle
hesaplanan değeri,
İkraz ücreti: Dış borcun ikrazı nedeniyle ikraz edilen taraftan ikraz edilen tutar üzerinden
bir defaya mahsus olmak kaydıyla alınan ücreti,
Mutabakat Zaptı: (Ek: 3/4/2013-6456/1 md.) 30/1/2003 tarihli ve 4802 sayılı Kanunla
onaylanması uygun bulunan ve 24/2/2003 tarihli ve 2003/5313 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
onaylanan Ulusal Fon’un Kurulmasına İlişkin Mutabakat Zaptını,
Nakit Devlet iç borçlanma senetleri: Karşılığında Hazineye nakit imkânı sağlayan Devlet
iç borçlanma senetlerini,
Net borç kullanımı: Yıl içinde yapılan iç ve dış borçlanmalardan yıl içinde vadesi gelen
anapara ödemelerinin düşülmesi ile elde edilen tutarı,
Özel tertip Devlet iç borçlanma senetleri: İlgili yıl bütçe kanunu ve ilgili mevzuat
çerçevesinde ihraç edilmiş olan ve karşılığında herhangi bir nakit girişi sağlanmayan Devlet iç
borçlanma senetlerini,
Para piyasası nakit işlemleri: (Değişik: 16/7/2008-5787/1 md.) Hazinenin kısa vadeli
nakit ihtiyacını karşılamak üzere fiziken basılı olmayan Devlet iç borçlanma senedi çıkarmak
veya para piyasası araçlarını kullanmak suretiyle yapılan azami otuz gün vadeli borçlanmaları,
Piyasa yapıcılığı: Devlet iç borçlanma senetleri ihalelerinde ve söz konusu senetlerin
ikincil piyasa işlemlerinde etkinliğin artırılması amacıyla önceden belirlenen kriterlere göre
seçilmiş bankalara Müsteşarlık tarafından bazı hak ve görevler verilmesini içeren sistemi,
Piyasa yapıcısı: Devlet iç borçlanma senetleri ihalelerinde ve söz konusu senetlerin ikincil
piyasa işlemlerinde etkinliğin artırılması amacıyla önceden belirlenen kriterlere göre seçilmiş bankayı,
Program kredisi: Müsteşarlık tarafından ülkenin makro ekonomik programları çerçevesinde,
doğrudan veya Hazine garantisi altında, kamunun finansman ihtiyacının karşılanması amacıyla
herhangi bir dış finansman kaynağından sağlanan finansman imkânını,
Proje: (Değişik: 16/7/2008-5787/1 md.) Yıllık yatırım programlarında yer alan projeleri, milli
savunma projelerini, niteliği itibarıyla yıllık yatırım programına tabi olmayan projeler ile yap-işlet-
devret, yap-işlet, işletme hakkı devri ve benzeri finansman modelleri çerçevesinde gerçekleştirilen
projeleri veya münferiden bunlardan her birini,
Proje kredisi: Projelerin gerçekleşmesi için herhangi bir dış finansman kaynağından
sağlanan finansman imkânını,
Risk hesabı: Bu Kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası nezdinde oluşturulan hesabı,
Sivil toplum örgütü: Devlet teşkilatı içinde yer almayan, kendi idari ve malî bağımsızlığı
olan, kamu yararına hizmet verdiği Cumhurbaşkanı kararı ile tespit edilen ve kâr amacı gütmeyen
hükmi şahsiyeti haiz kuruluşları,
Stratejik ölçüt: (Ek: 16/7/2008-5787/1 md.; Değişik: 3/4/2013-6456/1 md.) Borç, nakit ve
risk yönetiminde esas alınacak olan ve genel risk/maliyet hedeflerini ifade eden gösterge ve kriterleri,
Takas: Devlet borcuna ilişkin nakit akışlarının, taraflardan birisi Müsteşarlık olmak
kaydıyla, iki taraf arasında doğrudan veya dolaylı olarak değişimine imkân tanıyan finansal aracı,
Tek hazine kurumlar hesabı: (Ek: 21/3/2018-7103/54 md.) İşsizlik Sigortası Fonu hariç
olmak üzere kamu idarelerinin malî kaynaklarının bütçenin gelir ve gider hesapları ile
ilişkilendirilmeksizin karşılığı Hazineden alacak kaydedilmek üzere toplandığı ve Müsteşarlık
tarafından yönetilen hesabı,
Türev ürün: Devlet borcunun etkin bir şekilde idare edilebilmesi ve risk yönetimi
amacıyla yurt içi veya uluslararası sermaye piyasalarında kullanılan her türlü finansal aracı,
Ulusal Fon: (Ek: 3/4/2013-6456/1 md.) Mutabakat Zaptında tanımlanan ve Hazine
Müsteşarlığı bünyesinde Avrupa Birliği fonlarının aktarıldığı birimi,
Ulusal yetkilendirme görevlisi: (Ek: 3/4/2013-6456/1 md.) Mutabakat Zaptına göre Ulusal
Fona başkanlık eden görevliyi,
Uygulama birimi: (Ek: 3/4/2013-6456/1 md.) Avrupa Birliğinden sağlanan fonların,
ihaleye çıkmak, sözleşme ve ödeme yapmak, muhasebe ve raporlama işlemlerini yürütmek
suretiyle kullanımından sorumlu olan birimleri,
Yararlanıcı: (Ek: 3/4/2013-6456/1 md.) Avrupa Birliği mali iş birliği kapsamında
program ve/veya proje yürüten özel veya kamu kurum ve kuruluşlarını,
ifade eder.
İlgili Başkanlıklar
Mali İşler ve Finans Yönetimi Daire BaşkanlığıBaşkanlık