Madde 3 –(Değişik: 26/4/2006-5491/3 md.)
Çevrenin korunmasına, iyileştirilmesine ve kirliliğinin önlenmesine ilişkin genel
ilkeler şunlardır:
a) Başta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkes,
çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup bu konuda alınacak tedbirlere ve
belirlenen esaslara uymakla yükümlüdürler.
b) Çevrenin korunması, çevrenin bozulmasının önlenmesi ve kirliliğin giderilmesi
alanlarındaki her türlü faaliyette; Bakanlık ve yerel yönetimler, gerekli hallerde meslek
odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yaparlar.
c) Arazi ve kaynak kullanım kararlarını veren ve proje değerlendirmesi yapan yetkili
kuruluşlar, karar alma süreçlerinde sürdürülebilir kalkınma ilkesini gözetirler.
d) Yapılacak ekonomik faaliyetlerin faydası ile doğal kaynaklar üzerindeki etkisi
sürdürülebilir kalkınma ilkesi çerçevesinde uzun dönemli olarak değerlendirilir.
e) Çevre politikalarının oluşmasında katılım hakkı esastır. Bakanlık ve yerel
yönetimler; meslek odaları, birlikler, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşların çevre hakkını
kullanacakları katılım ortamını yaratmakla yükümlüdür.
f) Her türlü faaliyet sırasında doğal kaynakların ve enerjinin verimli bir şekilde
kullanılması amacıyla atık oluşumunu kaynağında azaltan ve atıkların geri kazanılmasını
sağlayan çevre ile uyumlu teknolojilerin kullanılması esastır.
g) Kirlenme ve bozulmanın önlenmesi, sınırlandırılması, giderilmesi ve çevrenin
iyileştirilmesi için yapılan harcamalar kirleten veya bozulmaya neden olan tarafından karşılanır.
Kirletenin kirlenmeyi veya bozulmayı durdurmak, gidermek veya azaltmak için gerekli
önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu
kurum ve kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre kirletenden tahsil edilir.
h) (Değişik:29/11/2018-7153/1 md.) Çevrenin korunması, çevre kirliliğinin önlenmesi
ve giderilmesi, sıfır atığın yaygınlaştırılması, döngüsel ekonomi ilkelerinin uygulanması ve
iklim değişikliği ile mücadele edilmesi için uyulması zorunlu standartlar ile vergi, harç, katılma
payı, yenilenebilir enerji kaynaklarının ve temiz teknolojilerin teşviki, motorsuz veya elektrikli
araçların teşviki, atıkların geri kazanımı ile arıtılmış atıksuların yeniden kullanımının teşviki,
geri kazanım katılım payı, plastik içerikli poşet veya ambalaj ve tek kullanımlık materyallerin
kullanımının azaltılması, depozito uygulaması, emisyon ücreti, kirletme bedeli ve kirliliğin
önlenmesine yönelik teminat alınması ve sera gazı emisyonlarının takibine yönelik karbon
ticareti gibi piyasaya dayalı mekanizmalar ile ekonomik araçlar ve teşvikler kullanılır. (Değişik
cümle:24/12/2020-7261/12 md.) Bu bentteki uygulamalara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça
belirlenir.
ı) Bölgesel ve küresel çevre sorunlarının çözümüne yönelik olarak taraf olduğumuz
uluslararası anlaşmalar sonucu ortaya çıkan ulusal hak ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi
için gerekli teknik, idarî, malî ve hukukî düzenlemeler Bakanlığın koordinasyonunda yapılır.
Gerçek ve tüzel kişiler, bu düzenlemeler sonucu ortaya çıkabilecek maliyetleri
karşılamakla yükümlüdür.
j) Çevrenin korunması, çevre kirliliğinin önlenmesi ve çevre sorunlarının çözümüne
yönelik gerekli teknik, idarî, malî ve hukukî düzenlemeler Bakanlığın koordinasyonunda
yapılır. 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Kanunu kapsamındaki konular Türkiye
Atom Enerjisi Kurumu tarafından yürütülür.
İlgili Başkanlıklar
Bakım Yönetimi ve Teknoloji Geliştirme Daire BaşkanlığıBaşkanlık
kaynak verimliliği
Çevre Kanunu bu maddede doğal kaynakların ve enerjinin verimli kullanılmasını temel ilke olarak düzenler, bakım ve teknoloji geliştirme faaliyetleri üretim tesislerinde kaynak kullanımını optimize ederek bu ilkenin uygulanmasını doğrudan sağlar.
Doğalgaz Santralleri Daire BaşkanlığıBaşkanlık
Çevre koruma ilkeleri
ÇED kapsamı ve projeler
Enerji üretimi ve yakıt kullanımı çevre politikaları kapsamında doğalgaz faaliyetlerini etkiler.
Enerji projeleri çevresel etki değerlendirmesi kapsamında doğalgaz tesislerini etkiler.
Enerji Yönetimi ve Otomasyon Teknolojileri Daire BaşkanlığıBaşkanlık
çevresel sürdürülebilirlik ilkeleri
çevre yönetim yaklaşımını düzenliyor
Hukuk MüşavirliğiMüşavirlik
Çevresel yükümlülükler ve idari sorumluluk süreçlerine ilişkin hukuki değerlendirme ihtiyacı
Çevre yükümlülükleri idari yaptırım ve dava süreçlerine konu olabilir
Maden Sahaları Daire BaşkanlığıBaşkanlık
çevre koruma genel ilkeleri
çevresel muafiyet üretim projeleri
çevresel etki değerlendirme süreci
Çevrenin korunması ve sürdürülebilirlik ilkelerini düzenler. Tüm faaliyetlerle doğrudan ilişkilidir.
Belirli projelerin çevresel etki değerlendirmesi kapsamı dışında tutulmasını düzenler. Üretim süreçleriyle ilişkilidir.
ÇED yükümlülüklerinin yerine getirilmesini ve çevresel raporlama sürecini düzenler. Enerji projelerinin çevresel izin süreçleriyle doğrudan ilişkilidir.
Çevre, Emlak ve Kamulaştırma Daire BaşkanlığıBaşkanlık
çevresel muafiyetler ve tesisler
çevresel durum değerlendirmesi ve faaliyet durdurma
çevre politikalarında arazi kullanım ilkeleri
Proje alanlarının kullanımına ilişkin istisna içerir
Faaliyetlerin yer seçimi ve devamı taşınmaz kullanımına bağlı olduğu için dolaylı ilişkilidir
Arazi ve kaynak kullanım kararlarını etkilediği için dolaylı ilişkilidir