Ek Madde 1 olarak numaralandırılan ek madde hükmü gereğince, Kanunun 6, 8, 20 ve 65 inci
maddelerinde geçen "Yüksek Kurul, Bölge Kurulları", "Koruma Kurulları"; 54 ve 62 nci
maddelerinde geçen "Yüksek Kurul", "Koruma Yüksek Kurulu"; "Bölge Kurulu" ise "Koruma
Kurulları" olarak değiştirilmiş ve gerekli değişiklik madde metinlerine işlenmiştir; daha sonra
14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle değiştirilen Ek Madde 1 hükmü
gereğince, bu Kanunda yer alan “Koruma Kurulu” ibareleri, “koruma bölge kurulu” olarak
değiştirilmiştir.
8/8/2011 tarihli ve 648 sayılı KHK’nın 41 inci maddesi ile bu Kanunda yer alan “Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu” ibareleri “Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu” şeklinde ve
“kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kurulu” ile “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge
Kurulu” ibareleri “Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu” şeklinde değiştirilmiştir.
yaşadıkları devirlerin sosyal, ekonomik, mimari ve benzeri özelliklerini yansıtan kent ve kent
kalıntıları, kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu olmuş veya önemli
tarihi hadiselerin cereyan ettiği yerler ve tespiti yapılmış tabiat özellikleri ile korunması gerekli
alanlardır.
(4) "Koruma"; ve "Korunma"; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarında muhafaza,
bakım, onarım, restorasyon, fonksiyon değiştirme işlemleri; taşınır kültür varlıklarında ise
muhafaza, bakım, onarım ve restorasyon işleridir.
(5) "Korunma alanı"; taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının muhafazaları veya tarihi
çevre içinde korunmalarında etkinlik taşıyan korunması zorunlu olan alandır.
(6) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/1 md.) "Değerlendirme"; kültür ve tabiat varlıklarının
teşhiri, tanzimi, kullanılması ve bilimsel yöntemlerle tanıtılmasıdır.
(7) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Ören yeri"; tarih öncesinden günümüze kadar gelen
çeşitli uygarlıkların ürünü olup, topoğrafik olarak tanımlanabilecek derecede yeterince
belirgin ve mütecanis özelliklere sahip, aynı zamanda tarihsel, arkeolojik, sanatsal, bilimsel,
sosyal veya teknik bakımlardan dikkate değer, kısmen inşa edilmiş, insan emeği kültür
varlıkları ile tabiat varlıklarının birleştiği alanlardır.
(8) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Koruma amaçlı imar plânı"; bu Kanun uyarınca
belirlenen sit alanlarında, alanın etkileşim-geçiş sahasını da göz önünde bulundurarak, kültür
ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik,
tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini
içeren alan araştırmasına dayalı olarak; hali hazır haritalar üzerine, koruma alanı içinde
yaşayan hane halkları ve faaliyet gösteren iş yerlerinin sosyal ve ekonomik yapılarını
iyileştiren, istihdam ve katma değer yaratan stratejileri, koruma esasları ve kullanma şartları
ile yapılaşma sınırlamalarını, sağlıklaştırma, yenileme alan ve projelerini, uygulama etap ve
programlarını, açık alan sistemini, yaya dolaşımı ve taşıt ulaşımını, alt yapı tesislerinin
tasarım esasları, yoğunluklar ve parsel tasarımlarını, yerel sahiplilik, uygulamanın finansmanı
ilkeleri uyarınca katılımcı alan yönetimi modellerini de içerecek şekilde hazırlanan, hedefler,
araçlar, stratejiler ile plânlama kararları, tutumları, plân notları ve açıklama raporu ile bir
bütün olan nazım ve uygulama imar plânlarının gerektirdiği ölçekteki plânlardır.
(9) (Ek:14/7/2004 - 5226/1 md.) "Çevre düzenleme projesi"; ören yerlerinin arkeolojik
potansiyelini koruyacak şekilde, denetimli olarak ziyarete açmak, tanıtımını sağlamak, mevcut
kullanım ve dolaşımdan kaynaklanan sorunlarını çözmek, alanın ihtiyaçlarını çağdaş, teknolojik
gelişmelerin gerektirdiği donatılarla gidermek amacıyla her ören yerinin kendi özellikleri göz
önüne alınarak hazırlanacak 1/500, 1/200 ve 1/100 ölçekli düzenleme projeleridir.
(10) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Yönetim alanı"; sit alanları, ören yerleri ve
etkileşim sahalarının doğal bütünlüğü içerisinde etkin bir şekilde korunması, yaşatılması,
değerlendirilmesi, belli bir vizyon ve tema etrafında geliştirilmesi, toplumun kültürel ve
eğitsel ihtiyaçlarıyla buluşturulması amacıyla, plânlama ve koruma konusunda yetkili merkezî
Bu alt bende 14/7/2004 tarihli ve 5226 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, “kent kalıntıları”
ibaresinden sonra gelmek üzere “kültür varlıklarının yoğun olarak bulunduğu sosyal yaşama konu
olmuş veya” ibaresi eklenmiştir.
ve yerel idareler ile sivil toplum kuruluşları arasında eşgüdümü sağlamak için oluşturulan ve
sınırları ilgili idarelerin görüşleri alınarak Bakanlıkça belirlenen yerlerdir.
(11) (Ek: 14/7/2004 – 5226/1 md.) "Yönetim plânı"; yönetim alanının korunmasını,
yaşatılmasını, değerlendirilmesini sağlamak amacıyla, işletme projesini, kazı plânı ve çevre
düzenleme projesi veya koruma amaçlı imar plânını dikkate alarak oluşturulan koruma ve
gelişim projesinin, yıllık ve beş yıllık uygulama etaplarını ve bütçesini de gösteren, her beş
yılda bir gözden geçirilen plânlardır.
(12) (Ek:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Bağlantı noktası"; yönetim alanı sınırlarında yer
almamakla birlikte, arkeolojik, coğrafi, kültürel ve tarihi nedenlerle veya aynı vizyon ve tema
etrafında yönetim ve gelişiminin sağlanması bakımından bu yer ile irtibatlandırılan kültürel
varlıklardır.
(13) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Doğal (tabii) sit”; jeolojik devirlere ait olup,
ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya su
altında bulunan korunması gerekli alanlardır.
(14) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Taşınır tabiat varlıkları”; jeolojik devirlere ait
olup, ender bulunmaları nedeniyle olağanüstü özelliklere sahip yer üstünde, yer altında veya
su altında bulunan korunması gerekli taşınır tabii değerlerdir.
(15) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Sokak sağlıklaştırma proje ve uygulamaları”;
kentsel sit alanları ve koruma alanlarında, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıkları ile
sokaktaki diğer yapıların özgün sokak dokusunu tanımlayan tüm öğelerle birlikte korunması
ve belgelenmesine yönelik rölöve, restitüsyon, restorasyon, kentsel tasarım projeleri ile
mühendislik dallarında yapılması gereken her türlü proje ve bunların uygulamalarıdır.
(16) (Ek: 8/8/2011-KHK-648/41 md.) “Etkileşim-geçiş sahası”; korunması gerekli
kültür varlıklarını ve sit alanlarını doğrudan etkileyen, sit bölgeleriyle bütünlük gösteren, daha
önceden sit sınırları içindeyken sit sınırları dışına çıkarılmış veya sit sınırları dışında tutulmuş
korunacak sokak, meydan, yapı grupları ve benzerlerinin yer aldığı, sit bölgeleri arasında
kalmış, sitleri doğrudan etkileyen veya koruma amaçlı imar planlarının hazırlanma aşamasında
gözönünde bulundurulması gereken alanlardır.
b) (Değişik: 17/6/1987 - 3386/1 md.) Kısaltmalar:
(1) "Bakanlık"; Kültür ve Turizm Bakanlığını,
(2) "Koruma Yüksek Kurulu"; Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunu,
(3) (Değişik:14/7/2004 – 5226/1 md.) "Koruma Bölge Kurulu"; Kültür Varlıklarını
Koruma Bölge Kurulunu,
İfade eder.
İlgili Başkanlıklar
İdari ve Sosyal İşler Daire BaşkanlığıBaşkanlık
kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına yönelik temel koruma ve yönetim çerçevesi
kurum taşınmazları, tesisler ve koruma yükümlülükleri açısından ilişkilidir